Эдийн засгийн байнгын хорооны хуралдаанаар Төмөр замын тээврийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийн талаар хэлэлцлээ.
Зам, Тээврийн Хөгжлийн Сайд Л.Халтар: Төмөр зам гэхээр Улаанбаатар төмөр замаа хараад байдаг ойлголт бид нарт байна. Говийн бүсийн төмөр замууд бий болж байна. Удахгүй 2021 онд ашиглалтад орно. 25 жилийн хугацаатай байгуулсан тухайн гэрээн дээр 1949 оны хэлэлцээрийг мөрдөж ажиллана гэдэг үг орсон юм билээ. Түүнээс тухайн хэлэлцээрийг өөрчлөхгүй гэсэн зүйл яригдаагүй. Гадаад яаман дээр дээр 1949 оны хэлэлцээрийг өөрчлөөд ОХУ-ын талд өгсөн. ОХУ-ын талаас хараахан энэ асуудлыг яриагүй байна. Засгийн газрын комиссын хурал болгон дээр үүнийг ярьдаг. Төмөр замыг барих үед Монголын талаас оруулсан ганц зүйл бол газар. Улаанбаатар төмөр замыг байгуулах тухай 1949 оны хэлэлцээрт Монгол Улсын хуульд захирагдана гэсэн нэг тодорхой заалт бий. Тухайн хүмүүсийг өмнө нь ямар байсныг мөрдөгч биш болохоор сайн мэдэхгүй байна. Ажилд авахдаа АТГ-аас лавлагааг нь авдаг. Ёс зүйн хорооныхонд чиглэл өгсөн
УИХ-ын гишүүн Х.Ганхуяг: Тавантолгой-Зүүнбаянгийн барилгын ажил яагаад төрийн нууцад хамаардаг юм бэ? Өнөөдрийг хүртэл энд ямар хэмжээний мөнгө орсон бэ? Өнөөдөр яагаад төмөр замаас Улаанбаатар-Төмөр замд түрээслэнэ гээд явж байна вэ? Цаашдаа Тавантолгой-Зүүнбаянгийн төмөр замыг барихад хэчнээн хэмжээний мөнгө орох вэ?
Зам, Тээврийн хөгжлийн сайд Л.Халтар: Улаанбаатар хотод байгаа Төмөр замын байгууллагуудын оршиж байгаа газрын гэрчилгээг Нийслэл хотоос өгсөн. Үүнд Улаанбаатар-Төмөр замаас хүсэлт тавьсан. Газрын төлбөр бусад байгууллагууд ямар байдаг уу яг тэр хэмжээгээр төлж байгаа. Дуудлага худалдаагаар аваагүй. Тавантолгой-Зүүнбаян яагаад төрийн нууцад орсныг шаардлагатай гэвэл танд тусад нь өгье. Нийтийн өмнө үүнийг яриад байж болохгүй байна.
УИХ-ын гишүүн Б.Энх-Амгалан: Төмөр замын тээврийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөл өмнөх ЗГ-ын үед өргөн баригдсан юм. Одоо мөрдөгдөж байгаа хууль нь бол төмөр замын харилцаанд үүсээд байгаа давхардал, зөрчил, хийдэлийг иж бүрнээр нь зохицуулж чадахгүй байгаа. Төмөр замын дагуух газрын асуудал байна. Төмөр замын 70 жилийн ойгоор газрын асуудлуудыг шийдээд дууссан. Төмөр замын акцизын асуудлыг УИХ-аар оруулаад шийдээд дуусчихан. Төмөр замын Монпи-1,2 гээд асуудлыг айлчлалын өмнө шийдээд дуусчихсан. Монгол Улс Төмөр замын өрийг өөр дээрээ аваад тэгээд үндсэн хөрөнгийг нь нэмэгдүүлсэн. Ийм учраас Монголын талаас хийх ажил хийгдээд дууссан. Одоо үндсэн хөрөнгө нэмэгдэх юм бол Төмөр замын баланс цэвэрлэгдээд өөрөө эргэлтийг хангаад зээл аваад явах боломж бүрдэх юм. ОХУ-ын талаас манайд хөрөнгө оруулалт хийх ёстой буюу зөрүүг нь төлөх ёстой 50*50 учраас. Энэ ажил хир хийгдэж байна вэ?
Зам, Тээврийн хөгжлийн сайд Л.Халтар: Акцизын асуудал таны үед үндсэндээ бүрэн шийдэгдээд дууссан. Монпи-1,2-ын хувьд ОХУ-аас ирсэн саналуудыг Сангийн яаманд өгөөд эцсийн хариуг хүлээгээд сууж байна.